Podczas piątej edycji konferencji “Viva Dydaktyka” zapraszamy do refleksji i dyskusji nad miejscem rozmowy edukacyjnej i transformującej w codziennym prowadzeniu zajęć dydaktycznych w uczelniach wyższych. Praktykowanie dialogu w edukacji to zadanie niełatwe, a według niektórych, niemożliwe lub nawet zbędne.

Odkąd sformalizowano kształcenie młodych dorosłych w szkolnictwie wyższym (ale i w szkołach innego szczebla) sala zajęciowa często stanowi miejsce spotkania dwóch pokoleń: starszego (osoby nauczające) oraz młodszego (osoby studiujące). Tradycyjne, „podawcze” i transmisyjne myślenie o dydaktyce zaprasza do myślenia o niej jako o relacji osób posiadających wiedzę fachową z takimi, które stawiają tu pierwsze kroki. Na tym tle może pojawiać się pokusa u tych pierwszych, aby wskazywać "jedynie słuszne” rozwiązania, interpretacje i argumenty, co u tych drugich, całkiem naturalnie, rodzi postawę oporu i wycofania.

Na gruncie naukowej wiedzy o edukacji, wiele lat temu, znana gdańska Profesorka, Joanna Rutkowiak rozpoczęła badania nad znaczeniem i realizacją dialogu w kontekście dydaktycznym, uświadamiając nam, że nawet wówczas, gdy podejmujemy (jako nauczycielki i nauczyciele) próby dopuszczenia do głosu młodych ludzi, na ogół przyjmuje to formy dialogu z arbitrem, to znaczy, relacji w której jedna ze stron rości sobie prawo do ostatecznego rozstrzygnięcia i postawienia przysłowiowej “kropki nad i".

Profesor Joanna Rutkowiak wskazywała jednocześnie na warunki możliwości wystąpienia odważnej, pełnej i edukacyjnie znaczącej formy spotkania i rozmowy, którą określiła jako dialog bez arbitra.

Taka formuła pracy dydaktycznej w uniwersytecie wiązałaby się z przyjęciem podmiotowego traktowania wszystkich uczestniczących w procesie, radykalnego, odważnego oraz akceptującego otwarcia na inność i różnice, regularnego uprawiania doceniającego słuchania, oraz – nade wszystko – przyjęcia, że przyjmowanie pozycji arbitra nie służy znaczącej i formacyjnej przygodzie studiowania.

Stąd też, dydaktykę w relacji dialogicznej rozumiemy jako przestrzeń, w której osoby studiujące i nauczające spotykają się “dia logos”, czyli poprzez słowo. W tej przestrzeni liczy się wymiana doświadczeń i perspektyw, budowanie zaufania, odwaga stawiania pytań oraz tworzenie wspólnoty uczących się. Dialog w dydaktyce nie jest dodatkiem, rozwiązaniem metodycznym, przyjemnym przerywnikiem, ani nawet transakcją, ale fundamentem budowania pogłębionego rozumienia skomplikowanego świata i siebie samego żyjącego w tym świecie. Ten fundament stanowi warunek świadomego, empatycznego i odpowiedzialnego współdziałania z osobą, która przychodzi jako “uczeń”.

Viva Dydaktyka 2026 będzie naszym odświętnym spotkaniem, które pozwoli nam połączyć prezentację badań z wymianą dobrych praktyk. Będzie to też kolejna okazja dla wszystkich, którzy chcą dbać o dobrą edukację akademicką do wymiany doświadczeń i wzajemnej inspiracji w międzynarodowym gronie.

Zapraszamy Was do:
• udziału w sesjach plenarnych i referatowych, gdzie zostaną zaprezentowane wyniki badań, ale i praktyczne doświadczenia związane z dydaktyką w relacji,
• forum dobrych praktyk i sesji plakatowych, które pozwolą zobaczyć i „dotknąć” działań wdrażanych w polskich i zagranicznych uczelniach,
• warsztatów oferujących praktyczne narzędzia i metody pracy opartej na dialogu,
• wspólnej refleksji oraz wymiany pomysłów i doświadczeń z wykorzystaniem formuły technologii otwartej przestrzeni (Open Space Technology),
• debaty osób studiujących i nauczycieli akademickich, ukazującej różne perspektywy dialogu w dydaktyce.

Viva Dydaktyka 2026 stanie się także okazją do omówienia projektu Peer-EDU (peer.ug.edu.pl), który rozwija ideę tutoringu rówieśniczego w edukacji akademickiej. Będzie to moment, aby spojrzeć na osiągnięte efekty, wymienić doświadczenia i zastanowić się, jak wykorzystać je w dalszym doskonaleniu dydaktyki akademickiej w Polsce i za granicą.