Horyzonty Edukacji Akademickiej – nr 4 (2026)
Zespół Redakcyjny Horyzontów Edukacji Akademickiej zaprasza do współtworzenia czwartego numeru czasopisma. Kolejny raz, inspiracją dla tego wydania jest temat konferencji „Viva Dydaktyka! – „Od przekazu do dialogu. Dydaktyka w relacji” — a więc myślenie o edukacji akademickiej nie jako o technice przekazywania treści, lecz jako o relacji, w której powstają znaczenia, kształtują się postawy i buduje się (lub rozpada) wspólnota uczenia się.
Punktem wyjścia czynimy koncepcję Joanny Rutkowiak „dialogu bez arbitra”, czyli relacja, w której żadna ze stron nie rości sobie prawa do ostatecznego rozstrzygnięcia, a sens rodzi się pomiędzy uczestnikami spotkania. W tej perspektywie pytanie o dialog staje się pytaniem o jakość relacji dydaktycznej: czy prowadzi ona do współtworzenia znaczeń, czy raczej — jak pisała Teresa Bauman (2001) — sprowadza studiowanie do nabywania gotowych sensów zamiast ich tworzenia?
W wywiadzie przeprowadzonym z okazji 50-lecia Uniwersytetu Gdańskiego — „Być uniwersytetem dla ludzi! Rozmowa z Profesor Joanną Rutkowiak o przyszłości edukacji” — Autorka życzy uczelniom, aby pozostawały „z ludzi i dla ludzi”, a nie „ponad nimi” (Dudkowska-Kafar & Rutkowiak, 2019), a relacja nie jest dodatkiem do dydaktyki, lecz miarą jakości instytucji akademickiej, a zarazem obszarem szczególnie podatnym na erozję w warunkach parametryzacji, rywalizacji i utowarowienia więzi.
Chcemy, aby numer 4 stał się miejscem namysłu nad relacjami w dydaktyce i dydaktyką w relacji — w różnych typach uczelni, w różnych dyscyplinach, w zróżnicowanych kontekstach instytucjonalnych i kulturowych.
Pytamy wspólnie:
- Jak chronić, czy też odzyskiwać przestrzeń relacyjności, w której studiowanie oznacza wspólne tworzenie znaczeń?
- Jak rozumieć dialog w dydaktyce szkolnictwa wyższego — jako metodę, postawę, wartość, a może jako strukturę relacyjną wpisaną w proces studiowania?
- Jakie są warunki możliwości dialogu „bez arbitra” w instytucjach opartych na ocenianiu, selekcji i odpowiedzialności formalnej?
- W jaki sposób relacje dydaktyczne wpływają na to, czy studiowanie staje się tworzeniem znaczeń, czy ich nabywaniem?
- Jak budować dialog międzygeneracyjny (między osobami studiującymi a nauczającymi) oraz międzykulturowy w zróżnicowanych środowiskach akademickich?
- Czy dziś, w realiach presji produktywności i przyspieszenia, możemy jeszcze mówić o uczelni „dla ludzi”?
- Jaką rolę w tworzeniu przestrzeni dialogu mogą odgrywać centra dydaktyki akademickiej oraz inne jednostki wspierające rozwój nauczycieli i nauczycielek akademickich?
- W jaki sposób tutoring rówieśniczy i inne formy studiowania we współpracy przekształcają relacje odpowiedzialności, władzy i współtworzenia wiedzy?
- Interesują nas zarówno teksty afirmujące dialog i relacyjność, jak i analizy krytyczne ukazujące napięcia, ograniczenia i paradoksy praktyk dialogicznych w szkolnictwie wyższym.
Zapraszamy do nadsyłania materiałów do czterech działów tematycznych:
Artykuły naukowe i studia
Oryginalne opracowania empiryczne i teoretyczne dotyczące relacyjności w dydaktyce akademickiej, dialogu (w tym dialogu bez arbitra), studiowania jako tworzenia i nabywania znaczeń, tutoringu rówieśniczego w obszarze szkolnictwa wyższego, dialogu międzykulturowego i międzygeneracyjnego oraz instytucjonalnych warunków budowania kultury dialogu w edukacji akademickiej — w różnych typach uczelni i obszarach wiedzy.
(redaktor działu: dr Jarosław Jendza, e-mail: jaroslaw.jendza@ug.edu.pl)
Eseje, narracje i doniesienia z praktyki
Eseje refleksyjne oraz opisy doświadczeń z praktyki dydaktycznej: próby budowania relacyjnej dydaktyki, rozwijania tutoringu rówieśniczego, tworzenia przestrzeni współodpowiedzialności za proces uczenia się, a także mierzenia się z napięciami i ograniczeniami dialogu w konkretnych kontekstach instytucjonalnych.
(redaktorka działu: dr Dorota Godlewska-Werner, e-mail: dorota.godlewska-werner@ug.edu.pl
Inspiracje wizualne i rekomendacje
Postery naukowe i dydaktyczne, foto-eseje, komiksy, infografiki, szkice koncepcyjne oraz krótkie rekomendacje książkowe i narzędziowe związane z dialogiem, relacyjnością, tutoringiem i kulturą współtworzenia znaczeń w szkolnictwie wyższym.
(redaktor działu: dr Wojciech Glac, prof. UG, e-mail: wojciech.glac@ug.edu.pl)
Wydarzenia
Relacje z konferencji, debat, warsztatów, projektów oraz inicjatyw rozwijających kulturę dialogu w uczelniach — lokalnych, krajowych i międzynarodowych.
(redaktor działu: dr Grzegorz Grzegorczyk, prof. UG, e-mail: grzegorz.grzegorczyk@ug.edu.pl)
Wierzymy, że jakość dydaktyki akademickiej mierzy się jakością relacji.
To w relacji rozstrzyga się, czy studiowanie staje się tworzeniem znaczeń, czy jedynie ich reprodukcją. W świecie zdominowanym przez wskaźniki, tempo i logikę efektywności łatwo zapomnieć, że uczelnia nie jest wyłącznie miejscem produkcji wyników, lecz przestrzenią wspólnego namysłu nad światem i odpowiedzialności za jego rozumienie. Jeśli chcemy uczelni „z ludzi i dla ludzi”, potrzebujemy odwagi dialogu — także wtedy, gdy nie daje on natychmiastowych rezultatów i nie mieści się w prostych miarach sukcesu.
Zapraszamy do współtworzenia numeru, który potraktuje relacyjność nie jako retoryczną figurę, lecz jako zadanie badawcze, etyczne i instytucjonalne!
Zespół Redakcyjny
Ważne terminy
Nadesłanie pełnego tekstu (zgodnego z wymogami redakcyjnymi czasopisma):
do 31.08.2026 r.
Teksty należy przesyłać bezpośrednio na adres mailowy redaktora/redaktorki danego działu.
Informacja o wynikach recenzji:
do 30.09.2026 r.
Odesłanie wersji po recenzji (korekta autorska):
do 20.10.2026 r.
Publikacja numeru na stronie internetowej CDDiT UG:
do 30.11.2026 r.
Od numeru 3 czasopismo Horyzonty Edukacji Akademickiej ukazuje się w wersji dwujęzycznej (polskiej i angielskiej). W związku z tym prosimy o nadsyłanie pełnych tekstów w dwóch wersjach językowych: polskiej oraz angielskiej.
Procedura recenzyjna:
Artykuły nadsyłane do działu „Artykuły naukowe i studia” podlegają podwójnej, anonimowej procedurze recenzji (double blind review). Pozostałe działy objęte są procedurą redakcyjną zgodną z zasadami obowiązującymi w czasopiśmie.